Altay, İkbal SüheylaKalyoncu Atasoy, Zeynep BegümÖzüpek, Gökçen2026-06-042026-06-0420262026Özüpek, G. (2026). The effect of the dash diet on treatment in adult patients diagnosed with rheumatoid arthritis. (Doktora tezi) İstanbul Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.https://hdl.handle.net/20.500.13055/1499This study was designed and conducted to investigate the effect of the Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) diet on treatment outcomes in patients diagnosed with seropositive rheumatoid arthritis (RA). Participants in the study were randomly selected from volunteers at the Rheumatology Outpatient Clinic at Istanbul Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu City Hospital and Başakşehir Çam and Sakura City Hospital. The cases were allocated into two groups: an intervention group (n=24) and a control group (n=25). In this randomized controlled trial, the DASH diet model administered to the intervention group was planned according to 24-hour physical activity level (PAL) and basal metabolic rate (BMR) and was applied for three months (12 weeks). Participants in the control group did not receive any specific dietary intervention and continued their usual dietary habits. Demographic characteristics, health status, dietary habits, functional status in daily life, quality of life, food frequency, and three-day dietary intake records of the participants were collected via questionnaires. Quantitative data, including PAL, Disease Activity Score-28 (DAS-28), visual analog scale (VAS) general health, VAS pain score, anthropometric measurements, BMR, and DASH diet score, were recorded numerically. Biochemical parameters were obtained from the hospital information system with the approval of the attending physician. During the study, data were re-collected at weeks 4, 8, and 12 for both groups, and statistical analyses were performed using IBM SPSS Statistics 27. The study was completed with a total of 49 participants, of whom 81,6% were female and 18,4% were male. The mean age of participants was 51,67±10,29 years, and they had received pharmacological treatment for RA for an average of 8,36±7,25 years. Between-group analysis revealed that the DASH diet score in the intervention group was significantly higher than that of the control group at weeks 4, 8, and 12, with increased consumption frequency of DASH-specific healthy food groups (p<0,05). Hematological evaluation showed that erythrocyte sedimentation rate (ESR), an acute-phase reactant, was significantly reduced in the intervention group at weeks 4 and 12 compared to the control group (p<0,05). Similarly, in the intervention group, a statistically significant reduction was observed in DAS-28 ESR scores at weeks 4, 8, and 12; in DAS-28 CRP scores, tender joint count, and VAS global health scores at weeks 8 and 12; and in VAS pain scores at week 12 compared to the control group (p<0,05). Within the intervention group, significant enhancements in functional capacity and various quality of life subparameters were observed over time. These effects were particularly pronounced at week 12 compared to the baseline (p<0,05). Notably, concomitant with the increase in the DASH diet score at week 12, significant improvements were observed in patients' VAS global health and VAS pain scores (p<0,05). These findings suggest that the DASH diet model may exert a beneficial effect on treatment outcomes in patients with RA by suppressing inflammation. In this context, the conduct of future scientific studies incorporating long-term follow-up is of great importance in order to elucidate the sustained effects of dietary intervention.Bu çalışma, seropozitif romatoid artrit (RA) tanılı hastalarda "dietary approaches to stop hypertension (DASH)" diyetinin tedavideki etkisini araştırmak amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırmaya dahil edilen katılımcılar, İstanbul Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi ve Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Romatoloji Polikliniği'ne başvuran gönüllü bireylerden seçilmiştir. Olgular müdahale (n=24) ve kontrol (n=25) olmak üzere iki grup altında değerlendirilmiştir. Randomize kontrollü olarak gerçekleştirilen bu çalışmada, müdahale grubundaki olgulara uygulanan DASH diyet modeli, 24 saatlik fiziksel aktivite düzeyi (PAL) ve bazal metabolizma hızına (BMH) göre planlanmış ve üç ay (12 hafta) boyunca uygulanmıştır. Kontrol grubunda bulunan olgulara ise, herhangi bir diyet modeli uygulanmamış ve hastaların normal beslenme düzeninde devam etmeleri sağlanmıştır. Katılımcıların demografik özellikleri, sağlık durumu, beslenme alışkanlıkları, günlük yaşamdaki fonksiyonel durumu, yaşam kalitesi, besin tüketim sıklığı ve üç günlük besin tüketim kaydı anket formu ile elde edilmiştir. Hastaların PAL değeri, hastalık aktivite skoru-28 (DAS-28), vizüel analog skala (VAS) genel sağlık değerlendirmesi, VAS ağrı skoru, antropometrik ölçümler, BMH ve DASH diyet skoru ise sayısal veri olarak elde edilmiştir. Hastaların biyokimyasal bulguları, hekim onayıyla hasta bilgi sisteminden sağlanmıştır. Araştırma kapsamında, her iki grupta yer alan olgulardan 4., 8. ve 12. haftaların sonunda, ilgili veriler tekrar elde edilmiş olup, IBM SPSS Statistics 27 programı kullanılarak istatistiksel analizleri yapılmıştır. Toplam 49 katılımcı ile tamamlanan bu çalışmada, olguların %81,6'sı kadın, %18,4'ü erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 51,67±10,29 yıl olup, RA için ortalama 8,36±7,25 yıl süreyle özel farmakolojik tedavi almışlardır. Bu çalışmada gruplar arası analizde, müdahale grubunun 4., 8. ve 12. haftalardaki DASH diyet skorunun, kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiş ve bu gruptaki olguların DASH diyetine özgü sağlıklı besin gruplarının tüketim sıklığında artış saptanmıştır (p<0,05). Hematolojik parametreler değerlendirildiğinde, akut faz reaktanı olan eritrosit sedimentasyon hızının (ESR), müdahale grubunda 4. ve 12. haftalarda, kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde azaldığı belirlenmiştir (p<0,05). Benzer şekilde müdahale grubunda, DAS-28 ESR skorunda 4., 8. ve 12. haftalarda; DAS-28 CRP skoru ile hassas eklem sayısı ve VAS genel sağlık skorunda 8. ve 12. haftalarda; VAS ağrı skorunda ise 12. haftada kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalma bulunmuştur (p<0,05). Grup içi analizlerde ise, müdahale grubunda fonksiyonel kapasite ve yaşam kalitesinin bazı alt parametrelerinde belirgin iyileşmeler saptanmıştır. Bu durum başlangıç aşaması ile karşılaştırıldığında, söz konusu etkilerin 12. haftada daha belirgin olduğu gözlenmiştir (p<0,05). Özellikle, 12. haftada DASH diyet skorundaki artışa paralel olarak, hastaların VAS genel sağlık ve VAS ağrı skorlarında olumlu değişimler saptanmıştır (p<0,05). Bu bulgular, DASH diyet modelinin RA'lı hastalarda inflamasyonu baskılayarak, tedavide olumlu yönde etki oluşturabileceğini göstermektedir. Bu bağlamda, gelecek dönemde uzun süreli izlem içeren bilimsel araştırmaların varlığı, diyet müdahalesinin kalıcı etkilerini ortaya koyması açısından önem arz etmektedir.trinfo:eu-repo/semantics/closedAccessDoctoral Thesis1001685