Farmakognozi Ana Bilim Dalı Koleksiyonu
Bu koleksiyon için kalıcı URI
Güncel Gönderiler
Yayın Santral sinir sistemi ve bilişsel süreçler üzerine fitoterapötik etkiler: Lavandula angustifolia, melissa officinalis ve salvia rosmarinus(Orient Yayınları, 2025) Ekici, Miraç; Tuncay, Hüseyin Onur; Koçyiğit, Mine; Haspolat, Yusuf KenanNörodejeneratif hastalıklar, anksiyete bozuklukları ve bilişsel işlev bozukluk ları, çağdaş toplumların karşı karşıya olduğu majör halk sağlığı problemleri arasında yer almaktadır. Dünya genelinde yaşlanan nüfus profili ve değişen yaşam koşulları, bu hastalıkların prevalansında belirgin bir artışa yol açmaktadır. Sentetik farmakolojik ajanların tedavide önemli başarılar sağlamasına karşın, bu ilaçların kullanımına eşlik eden advers etkiler, ilaç etkileşimleri ve kronik kullanı ma bağlı potansiyel riskler hem klinisyenleri hem de hastaları tamamlayıcı tedavi seçenekleri arayışına yönlendirmiştir. Bu bağlamda, uzun süredir geleneksel tıp sistemlerinde kullanılan ve güvenlik profillerinin görece daha iyi olduğu düşünülen bitkisel kökenli bileşikler, bilim insanlarının dikkatini çekmektedir (1).Yayın Taxonomic description and phylogenetic placement of a new xanthogalum species (Apiaceae) from Turkey(Taylor & Francis, 2025) Tuncay, Hüseyin Onur; Ekici, Miraç; Uzun, Fatma Selin; Lyskov, Dmitry; Akalın, EmineThe genus Xanthogalum, represented by the species X. purpurascens and X. turcicum in Turkey, forms a small but taxonomically significant group characterized by decurrent leaves and large fruits with broad, undulate wings. During extensive field surveys (2020–2025) in northeastern Turkey, a distinctive population was discovered exhibiting a combination of morphological characters not found in any previously described Turkish species. Xanthogalum ozlemiae Tuncay & Akalın sp. nov. is described herein based on comprehensive morphological, anatomical, and molecular evidence. The new species is distinguished from its Turkish congeners by white petals with brownish lines (vs. yellow to yellow – green), densely hairy rays and pedicels, shorter pedicels (0.5–2.5 mm), amphisto matic leaves with sparse hairs restricted to upper surface veins, and distinctly unequal mericarps with markedly different wing widths (1.9–3.5 mm vs. 0.5–1 mm). Phylogenetic analyses based on ITS sequences support its placement within Xanthogalum and indicate close affinity with a white – petaled lineage. A detailed morphological description, anatomical characterization, comparisons with related species, an identification key, and a preliminary conservation assessment are provided. Given its extremely restricted distribution and ongoing habitat threats from tourism development, the species is assessed as Endangered (EN) under IUCN criteria.Yayın An AI-powered mobile application for aroid identification and interactive learning: Enhancing pharmacognosy education through deep learning and NLP(IEEE, 2025) Tokatlı, Nazlı; Bilmez, Yakuphan; Kılıç, Yusuf; Alpınar, AbdülkerimAroid plants (Araceae family), recognized for their distinct inflorescence, possess significant botanical, pharmaceutical, and practical importance due to their content of both beneficial compounds and toxins such as calcium oxalate crystals. Accurate identification of these species is particularly crucial in pharmacy education; however, morphological similarities among Aroid species often lead to confusion among students. This paper presents a deep learning-based mobile application designed to support both plant identification and interactive learning. The solution leverages EfficientNet and Convolutional Neural Network (CNN) architectures, achieving up to 96 % accuracy in classifying Aroid species. The visual classification model, trained on a comprehensive dataset, is deployed via a RESTful API and integrated within a Flutter-based mobile application. In addition, the app incorporates a Natural Language Processing (NLP)-powered chatbot to address user inquiries regarding plant characteristics and care. While technical evaluations demonstrate robust model performance, a comprehensive user evaluation aimed at assessing the system's educational value, usability, and chatbot interaction is planned as future work. This study underscores the potential of AI-driven mobile solutions in advancing pharmacognosy education, with future developments aimed at expanding the app's botanical scope and enhancing user engagement based on forthcoming survey results.Yayın Pumpkin seeds and their effects on prostate health(Orient Publications, 2024) Kızılırmak, Hande Sargın; Tuncay, Hüseyin Onur; Ekici, Miraç; Emre, Gizem; Koçyiğit, Mine; Haspolat, Yusuf KenanThe prostate, an essential male reproductive gland, produces and secretes components of seminal fluid and plays a crucial role in male reproductive health. Benign prostatic hyperplasia (BPH) is an age-associated condition marked by non-cancerous enlargement of this gland, increasingly prevalent among older men. More than 40% of men aged 50–60 and over 70% of those aged 61–70 are affected, with incidence reaching up to 90% by the ninth decade (1-8). Histologically, BPH involves the proliferation of epithelial and smooth muscle cells in the prostatic transition zone, leading to bladder outlet obstruction and associated lower urinary tract symptoms (LUTS), such as urgency, nocturia, and a weakened urine stream (9, 10). Although not life-threatening, BPH significantly impacts the quality of life and can lead to complications like urinary retention and renal issues (11). The condition’s high prevalence and its substantial impact on men’s health have made it a significant focus of medical research and therapeutic development.Yayın Cumhuriyet Dönemi eczacı farmakognozi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Sarım Hüsnü Çelebioğlu (1897-1982)(Türk Tıp Tarihi Kurumu, 2024) Alpınar, AbdülkerimProf. Dr. Ecz. Sarım Çelebioğlu, 13 Ekim 1922’de İstanbul Darülfünunu Eczacı Mektebinde Farmakognozi ve Toksikoloji asistanı olarak başladığı akademik yaşamında, 1 Eylül 1971 tarihinde emekliğe ayrılışına değin mesleğine ve ilkelerine bağlılığı ile meslektaşlarına ve öğrencilerine örnek oldu. 1932 yılında Almanya’da farmakognozi alanında ilk doktora yapmış Türk olan Prof. Çelebioğlu, özellikle bu alanda yetiştirdiği akademisyenlerle Türkiye’de eczacılık mesleğinin gelişmesine büyük katkı sağladı. Türkiye’de ilk farmakognozi ders kitabının da yazarı olan Çelebioğlu, 1942’de Türk Kimya Kodeksi hazırlama komisyonu üyeliğinde bulundu, 1944 yılında Tıp Fakültesi’ne bağlanan Eczacılık Mektebinde 1945’de kurulan Farmakognozi Enstitüsünün direktörlüğünü üstlendi, 1945 yılında profesör ünvanını aldı, Eczacılık Okulunun 15 Ocak 1962 tarihinde Tıp Fakültesinden ayrılarak bağımsız bir fakülte haline gelmesinde büyük rol oynadı. 1962-1971 yıllarında da farmakognozi kürsüsünün direktörlüğünü yaptı. Makalede akademik yaşamı boyunca sürdürdüğü eğitim faaliyetlerinin yanı sıra mesleki derneklerde, bakanlıklarda danışmanlık yapan, yurtiçi ve dışında konferanslar veren, bilimsel toplantılara katılan eczacılık eğitiminin unutulmaz isimlerinden Prof. Dr. Çelebioğlu’nun akademik yaşamından kesitlere yer verilecek, Türkiye’de eczacılığın gelişiminde olan katkısı bir kez daha vurgulanacaktır.Yayın Antialerjik etkili bitkilerle yapılmış klinik çalışmalar: Bir sistematik derleme(2024) Kuruldak, Ebru; Sarı, AynurAlerji, çevreden gelen uyaranlara karşı vücudun verdiği anormal immünolojik reaksiyonları ifade eder. Alerjiyi oluşturan bu uyaranlar ve alerjinin oluşum mekanizmaları çok çeşitlilik göstermektedir (1). Alerjinin epidemiyolojisi üzerine yapılan ve 30 yıllık süreyi kapsayan bir çalışmada çocukluk çağındaki bazı alerjik hastalıklarda ölüm oranı azalsa da hastalık oranının arttığı saptanmıştır (2). Hem hastalık oranındaki bu artış hem de hastalıkların çok farklı mekanizmalar yoluyla ortaya çıkması yeni tedavi yöntemlerine ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Geçtiğimiz yıllarda doğal ürünlerin alerjik hastalıkların tedavisinde kullanımlarına duyulan ilgiyle beraber alerjik hastalıklar için halk arasında kullanılan bitkilerin etkililiği de araştırma konusu haline gelmiş ve bu bitkiler üzerinde çeşitli alerjik hastalıkların tedavisine odaklanan birçok klinik araştırma gerçekleştirilmiştir (3, 4). Bu çalışmanın amacı, antialerjik etki açısından klinik çalışmaları yapılmış olan bitkilerin, üzerinde çalışılmış olan ekstrelerinin, hangi alerjik hastalık için klinik çalışmalarının yapıldığının ve doğal ürünlerden ilaç eldesi konusunda bu etki açısından aşama kaydedilmiş seçeneklerin derlenmesini sağlamaktır. Materyal ve Metot Çalışma Scopus veri tabanı üzerinde "alerjik hastalığın adı (İngilizce)+clinical trials+allergy" anahtar kelimeleri kullanılarak yapılmıştır. Makale dili yalnızca İngilizce ve Türkçe olarak seçilmiştir. Arama motorunda makalelerin ülkeleri ve makale yılı ile ilgili herhangi bir kısıtlama yapılmamıştır. Bu makaleler özetlerine ve anahtar kelimelerine göre değerlendirilmiş ve konuyla ilişkili olduğu düşünülenler İstanbul Üniversitesi ve İstanbul Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi kütüphanelerinin erişim olanakları kullanılarak indirilmiştir. İndirilen makaleler yalnızca insan üzerinde yapılan çalışmaları kapsayacak ve ikilik oluşturmayacak şekilde ayıklanmıştır. Bulgular Yukarıda yer alan metot ile yürütülen tarama çalışmalarında kriterleri sağlayan yaklaşık 1500 makale belirlenmiş ve gerekli değerlendirmeler sonrasında; 77 alerjik rinit, 1 anafilaksi, 11 alerjik astım, 25 atopik dermatit/egzama/kontak dermatit, 2 alerjik konjonktivit ve 1 polen alerjisi klinik çalışması içeren makale saptanmıştır. Bu çalışmaların tamamı bir veya birden fazla tıbbi bitkinin kullanıldığı çalışmalardan oluşmaktadır. Elde edilen 117 çalışma; kişi sayısı, cinsiyet, yaş aralığı, bitkisel preparat/ekstre/formülasyon, preparatın uygulama yolu, etkisi ve çalışmanın yapıldığı ülke kriterleri açısından incelenmiştir. Sonuç Yapılan çalışmalar, bitkisel formülasyonların farklı etki mekanizmalarına sahip alerjik hastalıklarda klinik çalışma ile değerlendirilebilecek etkililik ve güvenilirlik yeterliliklerine sahip potansiyel ilaç adayları olduğunu göstermiştir. Bu derlemede, elde edilen bulgular neticesinde henüz ürüne dönüşmemiş etkin formülasyonların önemini vurgulanmaktadır.Yayın Fitoterapi(Nobel Akademik Yayıncılık, 2023) Alpınar, Abdülkerim; Baltacı, Nazlı; Doğan Yüksekol, Özlem; Kızılkaya Beji, Nezihe"Fitoterapi", doğrudan bitkilerin veya bitkisel maddelerin sadece hastalıkların tedavisinde değil sağlıklı yaşam sürme ve / veya beslenmedeki roller de kapsıyor. Bilimsel değerlendirmeler sonucu "ilaç" olan, gelecekte de "ilaç" olabilecek maddelerin keşfedilebileceği, neredeyse tümü bitkilerle ilgili "etno-farmakolojik" araştırmalar, büyük önem taşıyor. Dünya Sağlık Örgütünün 2015 yılı raporuna göre, dünya nüfusunun yarısından fazlası sağlık yaşam sürebilmek veya tedavi olabilmek için bitkisel ürünleri kullanıyor (Burton, 2015).Yayın Comparison of fatty acid contents of wild and cultivated arum italicum mill. Seed oils from Kırklareli in Turkey by gas chromatography-mass spectrometry(Istanbul University Press, 2023) Alpınar, Abdülkerim; Sağlık Aslan, Serap; Kulaksız Pişkin, Büşra; Neşetoğlu, Neşet; Danış, İbrahim; Özer Ünal, Duri ŞehvarObjective: Arum L. is the largest genus of Aroids. Tubers, leaves, and fruits of Arum italicum Mill. (Araceae) are used as a traditional medicine in the treatment of hemorrhoids and in preparing local dishes in Turkey. In this study, the fatty acid contents of the wild and cultivated seed oils of A. italicum Mill. species from the Kırklareli region in Turkey were determined and compared by the gas chromatography-mass spectrometry method. Materials and Methods: Seed oils were obtained via petroleum ether extraction. Fatty acid methyl esters were prepared with boron trifluoride/methanol derivatization and analyzed with TC WAX capillary gas chromatographic column. Results: The amount of 13-phenyl tridecanoic acid, which is the specific fatty acid of Arum italicum Mill. species, was found to be similar in both samples. In addition, 2-hydroxy palmitic acid was identified for the first time in the same species. Conclusion: This is the first report on the presence of the 2-hydroxy palmitic acid content of Arum italicum Mill. seeds from Turkey.Yayın Zoofarmakognozi(Ortadoğu Reklam Tanıtım Yayıncılık, 2021) Sezik, Ekrem; Saraçoğlu, İclalFarmakognozi ilk isimlendirilen ve en çok alt dalı olan eczacılık dalıdır. Alt dallardan biri “Hayvanların daha sağlıklı yaşamak, kendilerini tedavi etmek için kullandıkları maddeleri ve bilhassa bitkileri inceleyen” Zoofarmakognozidir. Yazıda zoofarmakognozi, hayvanların ve bilhassa insansıların kendini tedavi kriterleri, koruma ve tedavide kullandıkları maddeler, bilhassa bitkiler, hakkında kısa bilgiler verilmiştir.
