Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Diğer Yayınlar Koleksiyonu

Bu koleksiyon için kalıcı URI

https://hdl.handle.net/20.500.13055/63

Listeleniyor 1 - 20 / 33

Epigenetic mechanisms of caffeine on athletes
(Nutrigenetik Epigenetik Derneği, 2025) Divanoğlu, Ömer; Ercan Karakaya, Zeynep; Mutlu, Hayrettin
Introduction: Caffeine is one of the most widely used ergogenic aids in sports, known to enhance endurance, strength, and reaction speed. While its effects have traditionally been attributed to adenosine receptor antagonism and increased calcium release, recent studies suggest that caffeine may also influence epigenetic mechanisms that regulate gene activity without altering the genetic sequence, primarily through DNA and histone modifications. Mechanismssuch as DNA methylation (the addition of methyl groups that suppress gene transcription) and histone acetylation (relaxing chromatin structure to activate genes) play a crucial role in exercise-induced skeletal muscle adaptation.
Epigenetic effects of caffeine
(Nutrigenetik Epigenetik Derneği, 2025) Ercan Karakaya, Zeynep; Mutlu, Hayrettin
Purpose: Caffeine is one of the most widely consumed bioactive compounds worldwide, naturally found in coffee and cocoa beans, tea leaves, guarana berries, and kola nuts. In recent years, the effects of caffeine consumption on chronic diseases, neurological disorders, and pregnancy outcomes have attracted attention, particularly in relation to epigenetic mechanisms. The aim of this study is to evaluate the epigenetic effects of caffeine and their potential health implications.
Epigenetic effects of caffeine on muscle in athletes
(Nutrigenetik Epigenetik Derneği, 2025) Divanoğlu, Ömer; Ercan Karakaya, Zeynep; Mutlu, Hayrettin
Objective: Caffeine is one of the most common ergogenic aids known to increase endurance, strength, and reaction time in athletes. Although its effects are generally thought to be mediated by adenosine receptor antagonism and its stimulatory role in calcium release, recent studies have revealed that caffeine may also influence epigenetic regulatory mechanisms. Epigenetic mechanisms are biochemical processes that alter gene activity without any changes to the DNA sequence, and these processes include DNA methylation, histone acetylation, and microRNA regulation.
Exploring nutritional supplement use by Turkish handball players: A pilot study
(Instituto Politécnico de Setúbal, 2025) Mor, Ömer; Bayraktar, Bülent; Sanchez-Oliver, Antonio Jesus; Günalan, Elif
Handball is popular with high physical, physiological, and psychological demands. In addition to high-intensity movements, handball players must have performance components such as strength, agility, and speed and a suitable aerobic form to cope with high-intensity efforts. An optimal nutrition strategy helps maintain physical and cognitive performance, supports injury prevention, return to play, training adaptations, accelerates, and optimizes recovery processes. It has been stated in the literature that handball players tend to use nutritional supplements (NS) to facilitate the achievement of their nutritional goals. Therefore, studying how handball athletes use NS can offer an important understanding of the factors influencing their success. This study investigates supplement use among Turkish handball players and assessing the factors that shape their supplementation practices.
Sports drinks may affect salivary parameters in adolescent footballers
(Instituto Politécnico de Setúbal, 2025) Bakdım, Kürşat; Yılmaz, Şeyda; Kement, Sevgi; Küçük, Fatih Berkay; Sücüllülü, Beyza Nur; Yalvaç, Seda; Vural, Yasemin; Saygılı, Seda; Özüpek, Gökçen; Özgün, Mete; Keskin, Melih; Özen, Buğra; Günalan, Elif
Many adolescent athletes turn to sports supplements (SS) to improve their performance. Still, the growing use of these products raises questions about how they might affect oral health in the long run. While most studies focus on adult athletes and link sports drink consumption to dental issues like erosion and decay, it is worth asking whether these problems could begin much earlier, during the teenage years. This study explored how supplement use may influence salivary characteristics and early signs of oral health changes in adolescent football players.
Safe or dangerous? Evaluating group a sports supplements in the context of the epithelial barrier hypothesis
(Instituto Politécnico de Setúbal, 2025) Sadık, Merve; Aladağ, Esra; Bayraktar, Bülent; Sanchez-Oliver, Antonio Jesus; Günalan, Elif
The epithelial barrier hypothesis suggests that the integrity of epithelial barriers in the skin, respiratory tract, and intestinal mucosa contributes to various chronic diseases. Long-term and high-intensity training, dehydration, malnutrition, etc., can cause epithelial barrier sensitivity in elite athletes. Elite athletes commonly consume sports supplements (SS) to enhance performance, support physical appearance, and prevent nutrient deficiencies. Scientific evidence indicates that SS can also affect the integrity of epithelial barriers. This study aims to discuss the potential effects of SS classified as Group A by the Australian Sports Institute (AIS) on epithelial barrier integrity.
Mental and behavioral health indicators in retired Turkish athletes: Preliminary findings
(Instituto Politécnico de Setúbal, 2025) Günalan, Elif; Demir, Kübra; Dal Koyuncuoğlu, Beyza; Bayraktar, Bülent
Sports are essential for improving and developing health. Retirement from sports is an occupational transition associated with changes in many habits related to nutrition and lifestyle. Changes in physical activity and food preferences can cause many problems, such as a sedentary lifestyle, stress, depression, and anxiety. For this reason, the career termination process in elite athletes can disrupt the future professional and social functioning of these individuals. This study aims to determine the mental well-being, hedonic eating, and physical activity levels of Turkish retired athletes from various disciplines.
Investigation of the effect of sex on caffeine-induced brown fat tissue activation by infrared thermography: A preliminary report
(Sağlık Bilimleri Üniversitesi, 2025) Ercan Karakaya, Zeynep; Günalan, Elif; Mutlu, Hayrettin
Amaç: Bu ön çalışmada, cinsiyetin diyetle indüklenen termojenez (DİT) sürecinde kahverengi yağ dokusu (KYD) aktivasyonu üzerindeki etkisinin kızılötesi termografi (IRT) yöntemiyle değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kasım-Aralık 2024 döneminde beden kütle indeksi 18,5–24,9 kg/m² aralığındaki kadın (n=4) ve erkek (n=4) gönüllülerin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara 0.dk karbonhidrat jeli verilmiş ve 45. dk’da ise 200 mg kafein kapsülü uygulanmıştır. Termonötr koşullarda gerçekleştirilen 120 dakikalık deney protokolü süresince, supraklaviküler (SCV) bölgeden her 15 dakikada bir IRT ile sıcaklık ölçümleri yapılmıştır. Bulgular: 0., 45., 60. ve 75. dakikalarda kadın katılımcılarda KYD aktivasyonuna işaret eden Tscf sıcaklıkları erkeklere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksektir (p<0.05). Ancak 90. dakikadan itibaren cinsiyetler arası istatistiksel anlamlı fark kaybolmuştur. Tref değerlerinde ise hiçbir ölçümde istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmamıştır. Tscf ile vücut ağırlığı arasında negatif yönde, yağ yüzdesi ile pozitif yönde korelasyon ilişkisi bulunmuştur (p<0.05). Sonuç: Cinsiyetin DİT’e etkisini IRT üzerinden tanımlayan bu ön çalışma raporuna göre subklaviküler bölgedeki KYD’nin diyetle uyarımı kadınlarda erkeklere oranla daha erken ve belirgin şekilde gerçekleşmektedir. Bu farklılığın seks hormonları ve yağ kütlesindeki farka bağlı olabileceği düşünülmektedir. Bununla birlikte gelecekte planlanacak daha geniş katılımlı ve biyokimyasal parametrelerle desteklenmiş çalışmalarla cinsiyetin DİT sürecine etkisinin ortaya konması gerekmektedir. Bunun yanı sıra bu araştırma ile KYD sıcaklık düzeyinin vücut kompozisyonu ile ilişkili olabileceği gözlenmiştir.
Patterns of nutritional supplement use in Turkish handball players: Influence of sex and competition level based on the ais classification system
(MDPI Publishing, 2025) Mor, Ömer; Sanchez-Oliver, Antonio Jesus; Bayraktar, Bülent; Günalan, Elif
Handball is a sport that demands explosive movements and unique skills, and its popu larity has been rising in recent years. This study evaluated elite handball players’ nutri tional supplement (NS) use profiles and the differences in sex, competition level, and com petition type based on the Australian Institute of Sport (AIS) criteria. The data collection form contains questions about participants’ sociodemographic characteristics, training de tails, use of supplements, and related factors. Supplements were classified into A, B, C, and D classes according to the scientific evidence level of the AIS. The study involved 92 elite handball athletes, comprising 48 professionals and 44 amateurs, and included 37 fe males and 55 males. The most frequently used supplements among participants were magnesium (37.0%) (Group C—AIS), vitamin C (20.7%) (Group B—AIS), whey protein (19.6%), sports bars (19.6%), and vitamin D (19.6%) (Group A—AIS). Regarding sex dif ferences, a significant difference was observed only in Group C supplements, with male players using them more frequently than female players (p < 0.05). Professional athletes exhibited a significantly higher prevalence of supplement use, covering total, Group A, sports foods, performance supplements, and Groups B and C, relative to amateur players (p < 0.05). The results reveal that handball players have limited awareness of NS, empha sizing the need for training and consulting services.
Yapay zeka destekli diyet önerilerinin bibliyometrik analizi
(İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, 2025) Aladağ, Esra; Günalan, Elif
Amaç Bu çalışmanın amacı yapay zekâ (YZ) destekli kişiselleştirilmiş diyet sistemlerine ilişkin bilimsel literatürü eleştirel ve bibliyometrik yöntemlerle inceleyerek eğilimleri, uygulama örneklerini ve araştırma boşluklarını belirlemektir. Yöntem Son 10 yıllık süreçte YZ-destekli beslenme önerilerine ilişkin Pubmed, Scopus ve Google Akademik veri tabanlarında yayınlanan makaleler içerik, etkinlik ve güvenilirlik açısından eleştirel bir perspektiften incelenmiştir. Bibliyometrik analiz kapsamında ise Scopus veri tabanından “[AI-based] AND [nutrition] OR [diet] AND [recommendation]” arama koduyla ulaşılan ve 2016-2024 yılları arasında yayımlanan 24 makale VOSviewer yazılımı kullanılarak incelenmiştir. Bulgular YZ destekli beslenme önerilerinin diyabet, obezite, irritabl bağırsak sendromu (IBS) gibi metabolik hastalıklar ve yeme bozukluklarında sıklıkla kullanıldığı tespit edilmiştir. Eş-zamanlı kullanılan anahtar kelimelerin bibliometrik analizinde ise ontology, artificial intelligence, nutrition, deep learning, ai, machine learning, nlp ve random forest dikkat çekmektedir. Bu konuda en sık makale yayınlayan ve en çok atıf alan ülkeler Hindistan, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve Yunanistan olarak sıralanmaktadır. Sonuç YZ destekli kişiselleştirilmiş diyet sistemleri; mikrobiyom profilleri, genetik belirteçler, metabolik durum ve yaşam tarzı gibi bireye özgü verilerin entegrasyonu ile beslenme önerileri sunan yenilikçi bir alandır. Yapay zeka alanında kaydedilen tüm bu gelişmelere rağmen literatürde veri güvenliği, etik kaygılar, doğrulama eksikliği ve algoritma şeffaflığı alanlarında eksikliklerin olduğu ve kültürel beslenme alışkanlıklarının yeterince göz önünde bulundurulmadığı tespit edilmiştir. Gelecekte multidisipliner olarak planlanacak araştırmalarla bu eksikliklerin giderilerek alanın gerek bilim insanları gerekse klinisyenler arasında yaygınlaşması beklenmektedir.
Gıda ve beslenme bilimlerinde yüz analiz sistemlerinin kullanımı
(İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, 2025) Tartıcı, Gülser; Günalan, Elif
Teknolojinin son yıllarda hızla gelişmesi sağlık sektörüne de yansımış olup bu kapsamda hizmet alan ve veren kişilerin hayatını kolaylaştıran birçok dijital sağlık hizmeti gündeme gelmiştir. Bu hizmetlerden biri de yüz morfometrisinin ve ifadesinin değerlendirilmesiyle kişilerin beslenme durumları ve gıdaya yaklaşımlarının analizidir. Bu çalışmanın amacı, yüz morfometrisi ve yüz ifadesi analizi gibi yapay zeka temelli dijital ölçümleme tekniklerinin gıda ve beslenme bilimlerinde kullanım olanaklarını incelemektir. Bu amaçla Pubmed, Web of Science ve Google Akademik’de yayımlanan makaleler incelenerek konu potansiyel etkinlik, güvenilirlik ve etik açıdan değerlendirilmiştir. Yüz morfometrisi, yüz yapısının dijital olarak modellenmesini sağlayan; belirli anatomik noktalar üzerinden bireyin beslenme örüntüsüne dair ipuçları sunan bir tekniktir. Bu analizin özellikle fiziksel erişimi zor bölgelerde ikamet eden malnutrisyon riski yüksek kişilere uzaktan beslenme taraması yapabilme potansiyeli mevcuttur. Yüz ifadesi analizi ise gıda endüstrisindeki ürün geliştirme süreçlerinde tüketicilerin ürünlere yönelik duygusal yanıtlarının objektif ölçümünde kullanılabilmektedir. Böylece üreticiler, ürünleri piyasaya sunmadan önce potansiyel tüketici tepkilerini öngörerek duygusal yanıt temelli stratejik kararlar alabilirler. Özellikle nöropazarlama alanında kullanımı oldukça yaygınlaşan bu sistem sayesinde ürün tasarımı, ambalaj seçimi, gıdanın duyusal bileşenleri ve pazarlama stratejilerinin optimizasyonu sağlanabilmektedir. Ancak, bu analizlerde yaş, etnik köken, büyüme dönemleri, yüz kılları, estetik operasyonlar gibi beslenme durumundan büyük ölçüde etkilenen karıştırıcı faktörlerin dikkate alınması gerekmektedir. Ayrıca veri gizliliği, etik ilkeler ve analizlerin ticarileşme potansiyeline dair tartışmalar da bu süreçte dikkate alınması gereken önemli unsurlar arasındadır. Bu sebeple daha stabil ve güvenli dijital uygulamalara ve bu uygulamaları test edecek ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Gelecekte, yüz analizi gibi dijital biyogöstergelere dayalı yaklaşımların yaygınlaşarak gıda bilimi ve tüketici davranışı araştırmalarında beslenme problemlerinin tanı ve teşhisinin yanısıra kişiselleştirilmiş beslenme uygulamalarına katkı sağlaması beklenmektedir.
Enerji metabolizması ve diyet
(Akademisyen Kitabevi, 2025) Ercan Karakaya, Zeynep; Günalan, Elif; Günşen, Uğur
Beslenme sağlıklı ve dengeli bir yaşam sürdürülebilmesi için en elzem fizyolojik gereksinimlerimizden biridir. Tüketilen gıdalardaki kimyasal bağ enerjisi hücresel solunum olarak da bilinen çeşitli biyokimyasal reaksiyonlar yoluyla vücudun kullanabileceği enerjiye çevrilir. Bu süreç organizmanın değişen koşullara adapte olabilmesi, büyümesi, gelişmesi ve fiziksel aktivitelerinin devamlılığı için oldukça önemlidir (1). Ancak; enerji metabolizması sadece gıdalardaki karbonhidrat, yağ ve proteinlerin oksidasyonu sonucu hücresel enerji üretimi ile sınırlı değildir. Bazal metabolizma hızı, fiziksel aktivite ve besinlerin termik etkisi yoluyla enerji harcanması, serbest enerjinin fazla olması durumunda depolanması ve eksikliğinde ilgili birime transfer edilmesi de bu sürece dahildir.
Addressing nutrition service management after the 2023 Kahramanmaraş earthquakes
(Cambridge University Press, 2025) Günalan, Elif; Turgut, Rana; Işıklar, Handan
The study addresses nutrition service management after the 7.8M and 7.6M Kahramanmaraş earthquakes. Initially, permission from the Turkish Red Crescent General Directorate and the support of the Turkish Red Crescent Academy were obtained to gather knowledge about the disaster response. In the short term, nutritional support was achieved for some settlements by the Turkish Red Crescent because the affected area was on a large scale. As a result, risk management should be considered, especially when planning nutrition services for the acute period. Nevertheless, the Turkish Red Crescent coordinated the long-term transportation and management of all food aid. Nearly 100 000 earthquake victims received nutrition services from the Turkish Red Crescent, while more than 3 million earthquake victims received food aid from nutrition platforms and other institutions. A multilevel nutrition service management model, which includes pre-disaster, disaster, and post-disaster, can accelerate the transition to normalization following the earthquake with a high-quality food supply and nutrition service.
Travma sonucu alt süt kesici ve kanin dişlerde görülen sublüksasyon
(Çocuk Dişhekimleri Derneği, 2025) Savaş, Çiğdem; Yılmaz, Dilek Özge; Üstün, Nilüfer
AMAÇ: Süt dentisyon döneminde dentoalveolar travmalar; düşme, kavga, oyun veya sportif aktivitelerde meydana gelen kaza ve yaralanmalar nedeniyle sıklıkla meydana gelmektedir. Lüksasyon yaralanmaları, süt dentisyon döneminde en sık görülen dental travma çeşitlerinden biridir. Süt dişi travmaları ile oluşan şiddetli yaralanmalar sonrasında sürekli dişlerde çeşitli sekeller meydana gelebilmektedir. Süt dişi travmalarında doğru tanı, zamanında tedavi ve düzenli takip, dişin prognozunu doğrudan etkileyen belirleyici faktörler olup, bu sürecin etkin ve sistematik şekilde yönetilmesi klinik başarı açısından kritik öneme sahiptir. Bu vaka raporunda, dental travma sonucu alt süt kesici ve kanin dişlerde görülen sublüksasyon yaralanmasındaki tedavi yaklaşımı ve takibi bildirilmektedir. OLGU: 4,5 yaşında, sistemik olarak sağlıklı erkek hasta kliniğimize dental travmadan hemen sonra başvurmuştur. Alınan anamnezde, çocuğun okulda alt çenesine tekme atıldığı ve ağzını kapattığında etkilenen bölgedeki dişlerinde ağrısı olduğu bildirilmiştir. Klinik muayene sonrası alt süt kesici ve kanin dişlerin lingual diş eti oluğunda hemoroji ve bu dişlerde hafif mobilite saptanmıştır. Alınan panoramik radyografi sonrası herhangi bir kök kırığı ya da mandibulada eklem kırığı saptanmamıştır. İlk seansta sekonder travmayı önlemek adına oklüzyon yükseltme planlanmıştır. İzolasyon sağlanamadığı için 75 ve 85 numaralı dişlerin oklüzal yüzeylerine yüksek viskoziteli cam iyonomer siman (EQUIA Forte Fil) uygulanarak kesici dişlerin teması engellenmiştir. Antibiyotik (amoksisilin grubu) reçete edilmiştir. Hastanın ailesi beslenme ve fırçalama konusunda bilgilendirilmiştir. Hasta 10 gün sonra kontrole çağrılmış ve travmadan etkilenen dişlerin mobilite-ağrı gibi semptomları olmadığının görülmesi üzerine, cam iyonomer siman kaldırılarak normal oklüzal kontaklar sağlanmıştır. Hastanın 3. ve 6. aylarda kontrollerinde klinik ve radyografik muayenesi yapılmış ve dişlerin asemptomatik olduğu görülmüştür. SONUÇ: Süt dişi yaralanmaları her an karşılaşılabilecek, sonuçları ise çocukların günlük aktivitelerini etkileyebilecek bir durumdur. Hekim tarafından doğru teşhis, tedavi ve takip süreçlerinin yürütülmesi kadar, ebeveyn ve bakıcıların da yeterli düzeyde bilgilendirilip sürece aktif katılım göstermesi, uzun vadeli başarılı klinik sonuçların elde edilmesinde kritik rol oynamaktadır.
Dental travma sonucu üst santral dişte oluşan kök kırığının gecikmiş tedavisi: 12 aylık takip
(Çocuk Dişhekimleri Derneği, 2025) Özşen, Gülçin; Esentürk, Gülce; Arat Maden, Eda; Demirkaya, Can
AMAÇ Karma dişlenme döneminde dental travmalar oldukça sık görülmekte olup, kron kırıkları en sık karşılaşılan dental travma türüdür. Bu yaralanmalarda tedavi seçenekleri travmanın şiddeti, hastanın yaşı, başvuru süresi, kök gelişim seviyesi ve çevre dokuların durumu gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak değişkenlik gösterir. Bu olgu bildiriminde travmatik yaralanma sonucu daimi üst santral dişte gelişen kök kırığının endodontik tedavisi ve 12 aylık takibi sunulmaktadır. OLGU9 yaşında erkek hasta, üst sol santral dişinden kaynaklanan ağrı ve intraoral şişlik nedeniyle kliniğimize başvurmuştur. Hastadan alınan anamnezde 3 ay önce travma nedeni ile üst santral dişlerde kron kırığı meydana geldiği, ancak şikayeti olmadığı için hekime başvurulmadığı, bir hafta önce palatina ve bukkal sulkusu içeren intraoral enfeksiyon gelişmesi sebebiyle devlet hastanesine başvurulduğu ve antibiyotik reçete edilerek bir çocuk diş hekimine yönlendirildiği öğrenilmiştir. Klinik muayenede sağ santral dişin vital olduğu, sol santral dişin ise devital olduğu, apeksi hizasında şişlik ve mobilite olduğu tespit edilmiştir. Radyografik muayenede sağ ve sol üst santral dişlerin kök gelişimini tamamlamadıkları ve sol santral dişin apeksi hizasında radyolüsensi gözlenmiştir. Lokal anestezi altında sol santral dişe endodontik giriş sağlanmasını takiben, kanallar %2,5 NaOCl ile irrige edilimiş ve kök kanalına kalsiyum hidroksit patı yerleştirilmiştir. Aynı seans sağ santral diş geçici olarak restore edilmiştir. 10 gün sonra dişin kök ucu hizasında tekrar intraoral apse görülmesi nedeniyle pansuman yapılmış, tekrar kalsiyum hidroksit patı yerleştirilmiş ve hastaya antibiyotik reçete edilmiştir. 1 hafta sonra şişliğin devam etmesi ve bukkalde 6-7 mm derinliğinde periodontal cep tespit edilmesi nedeniyle aynı seansta cep kürete edilmiş ve kök kırığı şüphesi ile hastadan tomografik görüntüleme talep edilmiştir. Alınan görüntülemede, servikalden kökün orta üçlüsüne uzanan oblik bir kök kırığı tespit edilmiştir. Kanal içindeki mevcut kalsiyum hidroksit uzaklaştırılarak, kök kanalına antibiyotik patı yerleştirilmiştir. 2 hafta sonra intraoral apsede gerileme ve yapışık dişetinde iyileşme gözlenmesi üzerine kök kanalı MTA (Mineral Trioxide Aggregate) ile doldurulmuş, giriş kavitesi kompozit rezinle restore edilmiştir. Bir ay sonra estetik restorasyonlar tamamlanmıştır. 9. ay kontrolünde sol santral dişte herhangi bir klinik ve radyografik patoloji gözlenmezken, sağ santral dişte intraoral apse ve radyografide periapikal bölgede radyolüsensi tespit edilmiştir. Aynı seans kanal tedavisine başlanmış, sonrasında kök kanallarına kalsiyum hidroksit patı yerleştirilmiştir. Bir ay sonra biyoseramik esaslı kanal dolgu patı ve tek kon gutta-perka ile doldurulmuştur. 12 aylık takip sonucunda, klinik semptom gözlenmemiş olup, periradiküler dokularda kemik trabekülasyonunun başladığı izlenmiştir. SONUÇ Dental travma sonrası erken dönemde diş hekimine başvurulmaması ve tedavinin gecikmesi, mevcut tedavi sürecini daha karmaşık hale getirebilir. Özellikle iyileşmeyen ya da tekrarlayan klinik semptomların varlığında, erken tanı ve uygun tedavi planlaması için ileri görüntüleme yöntemlerine başvurulması büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle tedavi sonrası takip, tedavinin bir parçasıdır.
Çocuk hastada kompound odontomanın konservatif tedavisi: Bir olgu sunumu
(Çocuk Dişhekimleri Derneği, 2025) Uzun Pekintürk, Berre; Türkan, İrem; Yoğurucu Değerli, Gizem
Giriş ve Amaç: Odontomalar, morfolojik olarak normal hücreler içermekle birlikte yapısal organizasyonları kusurlu olan odontojenik lezyonlar olarak kabul edilirler (1) . Mine, dentin, sement ve pulpa gibi odontojenik yapılardan oluşan, yüksek derecede farklılaşma gösteren, genellikle asemptomatik ilerleyen benign tümörlerdir (2). Yavaş ve ağrısız büyümeleriyle tanımlanan odontomalar, bazı durumlarda diş sürmesinde gecikme, dişlerin gömülü kalması, ilgili bölgede ağrı, kemikte ekspansiyon ve kök rezorbsiyonu gibi belirtilere yol açabilirler (3). Odontomaların tedavisi cerrahi eksizyondur. Kistik dejenerasyon potansiyeli nedeniyle odontomanın etrafındaki yumuşak doku ile birlikte eksizyonu önerilen tedavi şeklidir (4). Bu olgu raporunda sağ maksiller bölgede gelişmiş olan kompound odontoma tanısı alan 7 yaşındaki hastanın klinik ve radyografik bulguları sunulmuştur. Olgu: 7 yaşındaki hasta sağ maksiller kanin-premolar bölgesinde 1 senedir mevcut olan ağrısız, fikse bir şişlik ve 54 - 55 numaralı dişlerin mobilitesi şikayetiyle kliniğimize başvurmuştur. Aldığımız anamnez doğrultusunda sistemik hastalığı bulunmayan hastanın 53 numaralı dişinin 2 ay önce kendiliğinden eksfoliye olduğu bilgisi edinilmiştir. İntraoral muayenede bölgeyi içine alan abse,fistül veya çürük tespit edilmemiştir. Yapılan radyografik muayenede ilgili bölgede çok sayıda radyoopak diş benzeri yapının mevcudiyeti dikkat çekmiştir. Çevre dokularla ilişkisini görmek ve tanımızı desteklemek amacıyla konik ışınlı bilgisayarlı tomografi görüntüsü alınmıştır. Kompound odontoma ön tanısı ile hastanın sağ maksiller kanin-premolar bölgesindeki diş benzeri yapılar lokal anestezi altında eksize edilmiştir. Mobilitesi olan 54 ve 55 numaralı dişlerin çekimi yapılmıştır. Histopatolojik inceleme ile eksize edilen dokunun kompound odontoma olduğunu doğrulanmıştır. 1 hafta sonraki kontrolde ilgili bölgedeki intraoral şişliğin iyileştiği gözlenmiştir. Yer kaybını önlemek amacıyla üst çeneye Nance apareyi yapılmış ve dişlerin fizyolojik sürmesi takip edilmiştir. Sonuç: Kompound odontomanın enükleasyon yöntemiyle tedavisinin ardından semptomlar ortadan kalkmıştır. Daimi dentisyona geçişteki boşluğu idame ettirebilmek amacıyla Nance apareyi uygulanmış, dişlerin fizyolojik sürmesi devam etmiştir. Böylece erken yaşta tanı ve tedavisinin yapılması ile gelişmekte olan oklüzyon üzerine herhangi bir zararlı etki oluşmaksızın tüm dişlerin normal pozisyonlarını almaları sağlanabilecektir. Karışık dişlenme döneminde yapılacak ayrıntılı dental muayene daimi dişlenmeye sağlıklı bir geçişin sağlanmasında büyük yararlar sağlayacaktır.
Büyük azı keser hipomineralizasyonu kaynaklı anterior dişlerdeki hipomineralize alanların rezin infiltrasyon tekniği ile tedavisi
(Çocuk Dişhekimleri Derneği, 2025) Kaçmaz, Nazlıcan; Özşen, Gülçin; Yoğurucu Değerli, Gizem; Esentürk, Gülce
AMAÇ Büyük Azı Keser Hipomineralizasyonu (BAKH), özellikle birinci büyük azı ve kesici dişlerde görülen, mine matürasyonundaki bozulma sonucu ortaya çıkan bir gelişimsel defekttir. BAKH’a bağlı oluşan opak beyaz/kahverengi lezyonlar, çocuk hastalarda estetik kaygıya ve psikososyal sorunlara yol açabilir. Özellikle anterior bölgede yer alan hipomineralize alanların minimal invaziv yöntemlerle tedavi edilmesi, hem estetik beklentileri karşılamakta hem de mine dokusunun daha fazla harabiyetini önlemektedir. Bu olgu bildiriminde, BAKH’a bağlı anterior dişlerde oluşan hipomineralize alanların rezin infiltrasyon tekniğiyle başarılı bir şekilde tedavisi sunulmaktadır. OLGU Estetik kaygı ile kliniğimize başvuran, sistemik olarak sağlıklı 8 yaşında kız hastanın yapılan klinik değerlendirmesinde alt anterior bölgede yer alan daimi kesici dişlerde BAKH’a bağlı opak beyaz lezyonlar tespit edilmiştir. Üst anterior dişlerde gözlenen çapraz kapanışın düzeltilmesi amacıyla hastaya ekspansiyon tedavisi planlanmış ve tedavi sürecine başlanmıştır. Bu süreçte, alt dişler kaynaklı estetik kaygının giderilmesi amacıyla ICON (DMG, Almanya) ile rubber dam izolasyonu altında rezin infiltrasyon tedavisi uygulanmıştır. Uygulama sırasında 15% hidroklorik asit jel (ICON Etch) 2 dakika süreyle uygulanmış ve bu işlem 3 kez tekrarlanmıştır. Her asitleme sonrasında yüzey, 30 saniye bol suyla yıkanmış; ardından %99 etanol (ICON Dry) 30 saniye uygulanarak yüzey kurutulmuştur. Son aşamada, rezin içerikli ICON Infiltrant lezyon bölgelerine 3 dakika süreyle uygulanmış ve 40 saniye ışıkla polimerize edilmiştir. İşlem polisaj uygulaması ile tamamlanmıştır. SONUÇ Rezin infiltrasyon tekniği ile gerçekleştirilen tedavi sonucunda hipomineralize alanların görünürlüğü belirgin şekilde azalmış, elde edilen estetik görünüm hasta ve ailesi tarafından tatmin edici bulunmuştur. Bu olgu, ICON rezin infiltrasyon uygulamasının, BAKH’a bağlı anterior bölgedeki hipomineralize lezyonlarda estetik açıdan etkili ve güvenli bir tedavi seçeneği olduğunu ortaya koymaktadır.
Anterior çapraz kapanış görülen karma dişlenmede hareketli aparey tedavisi 2 vaka sunumu
(Çocuk Dişhekimleri Derneği, 2025) Özen, Buğra; Yoğurucu Değerli, Gizem; Kök, Elanur; Tanrıverdi, Ceyda Pınar
Giriş ve Amaç Croll (1984), maksiller dişin palatal malpozisyonu ve temasta olduğu mandibuler dişin labial konumlanmasını ‘dental anterior çapraz kapanış’ olarak tanımlamıştır (1). Genelde erken karma dentisyon döneminde görülen ve süt dişlerine gelen travma, düzensiz sürme paterni, süt dişinin geç exfoliyasyonu, süpernümerer diş veya odontomalar benzeri sebeplerle sürekli dişlerin anormal erupsiyonuna bağlıdır (2,3). Anterior çapraz kapanış, diş sert dokularında aşınma, periodontal problemlere, estetik kaygıya ve asimetrilere sebep olabilir (4,5). Bu posterin amacı, erken karışık dişlenme döneminde anterior çapraz kapanışın durdurucu ortodontik tedavi ile nasıl yönetileceğini göstermektir. Analiz edilen klinik vakalarda, anterior çapraz kapanış teşhis edilmiştir. Anterior çapraz kapanış, sınıf III maloklüzyon büyüme paternine yol açabilecek olumsuz bir oklüzal durumdur. Doğru bir sagital çene ilişkisine ulaşmak için erken tedavi yaklaşımı önerilmektedir. Dolayısıyla, uygulanan tedavi dentoalveolar ilişki üzerinde etkili olmayı, posterior dikey boyut ve çenelerin sagital ilişkisini korumayı amaçlamaktadır. Olgular 8 yıl 4 ay ve 8 yıl 8 aylık 2 erkek hasta ön dişindeki çapraşıklık şikayetiyle kliniğe başvurmuştur. Hastalardan alınan anamnez ve klinik değerlendirme doğrultusunda sistemik olarak sağlıklı sınıf I sagital molar ilişkisine sahiplerdir.Hastaların 21 numaralı dişlerinde anterior çapraz kapanış mevcuttur. Çapraz kapanıştaki dişlerin tedavisi için hareketli müteharik aparey planlanmıştır. Yapılan apareye labiolingual zemberek ilave edilmiştir. Sonuç Karma dişlenme döneminde, kesici dişleri etkileyen ön çapraz kapanış, kısa zaman içerisinde sabit veya hareketli apareylerle başarıyla düzeltilebilir.
Can mineral water be a safe alternative in sports parameters and sustainable health to energy and sports drinks for adolescent athletes?
(Kızılay Culture and Arts Publications, 2024) Mor, Ömer; Öz, Ece; Bakdım, Kürşat; Günalan, Elif
Energy and sports drinks (ESDs) are frequently consumed for improved hy dration and sports performance by athletes in various branches, including fencing, road cycling, football, tennis, handball, and rugby. Statista Con sumer Market Insights data declared that the global revenue of the ener gy and sports drinks (ESDs) industry was 195,74 billion U.S. dollars in 2023. Moreover, the total revenue was projected to increase by 24.05% between 2024 and 2029 (1). However, the ESD consumption routine may become a health concern in the future, particularly in adolescent athletes. Excessive consumption of ESDs is related to dental erosion, tooth decay, obesity, type II diabetes, and several chronic disorders due to their high sugar content and low pH levels. Therefore, alternative solutions with high pH levels, sufficient minerals, and low sugar content must be found. This review discusses the effect of natural mineral waters (NMWs) on sports parameters and sustain able health compared to ESDs for adolescent athletes. In this context, relat ed publications in the last 30 years have been obtained from Google Scholar, Scopus, and PubMed databases. Scientific literature was evaluated in terms of sports parameters, dental health, and risk of chronic disease development. Firstly, NMWs can contribute to rehydration, improved acid-base balance, and relieving muscle fatigue post-exercise. However, more evidence is re quired to impact performance directly. Secondly, NMWs with high pH and fluoride content may be safer for dental health than ESDs. Lastly, the con sumption of non-sweetened NMWs does not result in obesity, but it may cause hypertension and urological diseases. In conclusion, consumption of ESDs or NMWs alone is insufficient for sports performance and sustainable health. Therefore, the effects of combined consumption of ESDs and NMWs on adolescent athletes should be investigated in the future, and their optimal consumption amounts for sustainable health should be determined.
Traces of sustainability on bottled mineral water packaging: Türkiye vs. Sweden
(Kızılay Culture and Arts Publications, 2024) Yoldaş, Tuba; Şentürk, Selcen; Günalan, Elif
Globally, the bottled water market is one of the most enormous volume cat egories in the beverage industry. Massively using these packaged beverages is a concern for environmental sustainability due to the production process and plastic waste (1). In this context, mineral waters that support sustainable health are especially expected to be environmentally friendly. In the Euro pean Union (EU) member states, the legal regulations regarding sustainable environment attract attention (2). However, the literature could be more comprehensive in comparing EU and non-EU member states. This study aims to compare the bottled mineral water market in Türkiye and Sweden regarding sustainability-related traces in labels and packaging. For this pur pose, the largest supermarket chains were visited in İstanbul, Türkiye (n=5), and Umeå, Sweden (n=3). Bottled mineral waters were determined (n=21 in Türkiye, n=18 in Sweden), and the environmental sustainability-related label information was recorded from the bottles supplied by the manufacturers. The data were analyzed with descriptive statistics via Jamovi software (ver sion 2.6.2). The distributions of sustainability regarding logos, information, and package design in total products (n=39) were PET-1 (10.3% in Türkiye; 17.9% in Sweden), GL-71 (43.6% in Türkiye), recyclable packaging (51.3% in Türkiye; 46.2% in Sweden), green dot (48.7% in Türkiye), deposit mark (46.2% in Sweden), and tethered caps (17.9% in Türkiye; 43.6% in Sweden). Addition ally, while a Turkish brand’s products were vegan, a brand’s drinks in Sweden were produced with renewable energy. This study was only label-based and assessed the mineral waters market in Türkiye and Sweden. A comparison of the assessed sustainable indications revealed several variations. The wide spread use of tethered caps and deposit payments in Sweden encourages consumers to recycle plastic garbage and prevent environmental pollution with a planned recycling system. For a sustainable future, similar practices must also be expanded in Türkiye.

Güncel Gönderiler